Σοβαρές αδυναμίες στην αντιμετώπιση του παράνομου εμπορίου καπνού στην Ευρωπαϊκή Ένωση καταγράφει νέα ειδική έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Η έκθεση 23/2026, που δημοσιεύθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2026, εκτιμά ότι το παράνομο εμπόριο καπνού προκαλεί απώλειες φορολογικών εσόδων περίπου 13 δισ. ευρώ ετησίως για την ΕΕ και τα κράτη-μέλη, ενώ παράλληλα συνδέεται με το οργανωμένο έγκλημα και υπονομεύει τις πολιτικές δημόσιας υγείας.
«Κατακερματισμένες προσπάθειες και επίμονα κενά»
Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο διαπιστώνει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές αδυναμίες.
Μεταξύ άλλων, επισημαίνει ότι δεν υπάρχουν επαρκώς αξιόπιστες εκτιμήσεις για το πραγματικό μέγεθος της παράνομης αγοράς, ότι η συνεργασία μεταξύ των κρατών-μελών είναι άνιση και ότι η συνολική ευρωπαϊκή αντιμετώπιση δεν στηρίζεται ακόμη σε σαφείς προτεραιότητες και μετρήσιμους στόχους.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλύτερη συλλογή πληροφοριών, μεγαλύτερη υποστήριξη προς τα κράτη-μέλη, πιο συνεπή εφαρμογή της νομοθεσίας και μια περισσότερο συντονισμένη ευρωπαϊκή στρατηγική κατά του παράνομου εμπορίου.
Το θέμα περνά και στο Συμβούλιο της ΕΕ
Η έκθεση βρίσκεται πλέον και στην ατζέντα του Συμβουλίου.
Στη συνεδρίαση του COREPER II της 23ης Σεπτεμβρίου 2026 περιλήφθηκε η ειδική έκθεση 23/2026, με αντικείμενο τον καθορισμό της αρμόδιας Ομάδας Εργασίας που θα την εξετάσει και τη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου στη σχετική συζήτηση.
Αυτό δεν αποτελεί ακόμη νέα νομοθεσία ούτε επιβάλλει κάποια νέα υποχρέωση στα σημεία λιανικής. Δείχνει όμως ότι το πρόβλημα του παράνομου εμπορίου παραμένει ενεργό θέμα σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Για το νόμιμο περίπτερο το πρόβλημα είναι καθημερινό
Για τα περίπτερα και γενικότερα τα νόμιμα σημεία πώλησης καπνικών, η αντιμετώπιση του λαθρεμπορίου δεν είναι ένα θεωρητικό φορολογικό ζήτημα.
Τα παράνομα προϊόντα διακινούνται έξω από το νόμιμο δίκτυο, χωρίς τους φόρους, τους ελέγχους και τις υποχρεώσεις που βαρύνουν τον νόμιμο επαγγελματία. Το αποτέλεσμα είναι αθέμιτος ανταγωνισμός σε βάρος των επιχειρήσεων που λειτουργούν νόμιμα.
Και εδώ δημιουργείται ένα εύλογο ερώτημα για την ευρωπαϊκή πολιτική:
Μπορεί η αντιμετώπιση του καπνίσματος να στηρίζεται συνεχώς σε μεγαλύτερη φορολόγηση των νόμιμων προϊόντων, όταν το ίδιο το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο καταγράφει επίμονα κενά στην αντιμετώπιση της παράνομης αγοράς;
Η νέα έκθεση δεν δίνει από μόνη της την απάντηση. Καθιστά όμως σαφές ότι η καταπολέμηση του παράνομου εμπορίου πρέπει να αποτελεί ουσιαστικό μέρος κάθε ευρωπαϊκής πολιτικής για τα καπνικά.
Το ΠΕΡΙΠΤΕΡΑΔΕΣ θα παρακολουθεί την εξέταση της έκθεσης από το Συμβούλιο της ΕΕ και τις ενδεχόμενες νέες πρωτοβουλίες για τον περιορισμό του παράνομου εμπορίου καπνού.
Πηγές
2. Συμβούλιο της ΕΕ – Coreper II, 23 Σεπτεμβρίου 2026 (έγγραφο 16/9/2026)
3. Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Σύστημα ιχνηλασιμότητας και χαρακτηριστικών ασφαλείας για τα προϊόντα καπνού
Σχόλια