16 χρόνια μετά τις κινητοποιήσεις για το 8,2%, οι αλυσίδες κατακτούν τη γειτονιά, τα περίπτερα εξαφανίζονται και η Ιταλία εξακολουθεί να εγγυάται νομοθετικά 10% στους καπνοπώλες της.
21 Οκτωβρίου 2026
Πριν από δεκαέξι χρόνια, στις 21 Οκτωβρίου 2010, οι Έλληνες περιπτερούχοι ανακοίνωναν τριήμερη απεργία, ενώ δεκάδες επαγγελματίες προετοιμάζονταν ακόμη και για απεργία πείνας.
Το βασικό τους αίτημα ήταν συγκεκριμένο: η νομοθετική κατοχύρωση ελάχιστου περιθωρίου κέρδους 8,2% στα καπνικά προϊόντα.
Σήμερα, ακριβώς δεκαέξι χρόνια αργότερα, το αίτημα παραμένει ουσιαστικά αναπάντητο.
Μόνο που στο μεταξύ έχει συμβεί κάτι δραματικό.
Χιλιάδες μικρές επιχειρήσεις έχουν εγκαταλείψει την αγορά, οι μεγάλες αλυσίδες επεκτείνονται δυναμικά στη γειτονιά και το ελληνικό περίπτερο καλείται να επιβιώσει με εμπορικά περιθώρια που σε ορισμένες περιπτώσεις μόλις ξεπερνούν το 3%.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι εάν το περίπτερο αντιμετωπίζει προβλήματα. Είναι πόσα περίπτερα πρέπει ακόμη να κλείσουν για να αντιμετωπιστεί σοβαρά το πρόβλημα της βιωσιμότητάς τους.
1. Πάτρα: Από 300 περίπτερα απέμειναν μόλις 88!
Τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν στις 17 Οκτωβρίου 2026 προκαλούν έντονο προβληματισμό.
Σύμφωνα με τον Δήμο Πατρέων, το 2010 στην πόλη λειτουργούσαν περίπου 300 περίπτερα.
Σήμερα λειτουργούν μόλις 88.
Μείωση 70,7% μέσα σε δεκαέξι χρόνια!
Ο πρόεδρος του Σωματείου Περιπτερούχων Πάτρας, Παναγιώτης Ταλαγάνης, μιλώντας στο Αθηναϊκό–Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, συνδέει τη συρρίκνωση με τη μείωση της κερδοφορίας στα καπνικά προϊόντα, την αύξηση των λειτουργικών δαπανών και τον ανταγωνισμό των οργανωμένων αλυσίδων.
Όπως επισημαίνει, το ποσοστό κερδοφορίας στα καπνικά υποχώρησε από περίπου 7,5% σε 3%.
Ασφαλώς, δεν μπορούμε να αποδώσουμε το κλείσιμο όλων αυτών των επιχειρήσεων αποκλειστικά στη συγκεκριμένη αιτία.
Όμως οι αριθμοί αποκαλύπτουν το μέγεθος της συρρίκνωσης.
Πίσω από κάθε περίπτερο που κλείνει βρίσκεται μια μικρή επιχείρηση, συχνά μια οικογένεια που στηριζόταν σε αυτήν, και ένα σημείο εξυπηρέτησης που χάνεται από τη γειτονιά.
Πηγή: ΤΑ ΝΕΑ, 17/10/2026, βάσει ρεπορτάζ του ΑΠΕ-ΜΠΕ.
2. Την ώρα που τα περίπτερα κλείνουν, οι μεγάλες αλυσίδες αναπτύσσονται
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική όταν εξετάσουμε τα τελευταία στοιχεία της αγοράς.
Σύμφωνα με τη NielsenIQ, κατά το εννεάμηνο του 2026:
Ο τζίρος του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων αυξήθηκε κατά 6,4%.
Τα μικρά σούπερ μάρκετ, επιφάνειας 100–400 τ.μ., κατέγραψαν αύξηση 8,8%.
Οι πωλήσεις των συγκεκριμένων καταστημάτων πλησίασαν τα 1,9 δισεκατομμύρια ευρώ.
Η ίδια η NielsenIQ επισημαίνει ότι η ανάπτυξη αυτής της κατηγορίας ενδέχεται να συνδέεται με μεταφορά πωλήσεων από την παραδοσιακή μικρή λιανική, δηλαδή τα περίπτερα και τα ψιλικατζίδικα.
Σε διαφορετική έρευνα, που παρουσιάστηκε στο Convenience Retailing Conference 2026, καταγράφηκε υποχώρηση 5,6% για την παραδοσιακή μικρή λιανική και 6,2% ειδικά για τα περίπτερα κατά την εξεταζόμενη τριετία.
Τα δύο σύνολα στοιχείων αφορούν διαφορετικές περιόδους και δεν είναι άμεσα συγκρίσιμα. Αποτυπώνουν, όμως, την ίδια γενικότερη τάση.
Η οργανωμένη λιανική διευρύνεται, ενώ το παραδοσιακό κανάλι πιέζεται.
Παράλληλα, η SmileKiosk ανακοίνωσε ότι διαθέτει ήδη 56 καταστήματα στην Αττική και στοχεύει σε 100 έως το 2030.
Οι αλυσίδες ΑΒ Βασιλόπουλος, My market και άλλοι οργανωμένοι όμιλοι επεκτείνουν τα μικρά καταστήματα γειτονιάς, αξιοποιώντας κοινές προμήθειες, οργανωμένα δίκτυα διανομής, σύγχρονα πληροφοριακά συστήματα και μεγαλύτερη διαπραγματευτική δύναμη.
Η εξαγορά της Κρητικός από τη Μασούτης αποτελεί ακόμη ένα παράδειγμα συγκέντρωσης της ελληνικής αγοράς.
Δεν υπάρχει τίποτα μεμπτό στην ανάπτυξη των οργανωμένων επιχειρήσεων.
Το πρόβλημα δημιουργείται όταν ο ανεξάρτητος μικροεπαγγελματίας καλείται να ανταγωνιστεί αυτούς τους επιχειρηματικούς μηχανισμούς χωρίς αντίστοιχες δυνατότητες προμηθειών, χρηματοδότησης και επενδύσεων.
Και κυρίως όταν σημαντικό μέρος του κύκλου εργασιών του προέρχεται από προϊόντα με εξαιρετικά περιορισμένο εμπορικό περιθώριο.
Πηγές: NielsenIQ, Newmoney 20/10/2026, Self Service 02/10/2026, BusinessNews 16/10/2026.
3. Η μεγάλη αντίφαση: Τζίρος εκατοντάδων ευρώ, κέρδος λίγων λεπτών!
Ας εξετάσουμε ένα πραγματικό παράδειγμα τιμολόγησης καπνικών προϊόντων από την ελληνική αγορά.
Ένα πακέτο τσιγάρων πωλείται προς 4 ευρώ.
Η τιμή αγοράς του λιανοπωλητή είναι 3,872 ευρώ.
Τι απομένει;
| Οικονομικά στοιχεία | Ποσό |
|---|---|
| Τιμή λιανικής πώλησης | 4,000 € |
| Τιμή αγοράς | 3,872 € |
| Μικτό εμπορικό κέρδος | 0,128 € |
| Ποσοστό επί της λιανικής | 3,20% |
| Ενδεικτική προμήθεια ηλεκτρονικής πληρωμής 0,50% | 0,020 € |
| Υπόλοιπο μετά την προμήθεια | 0,108 € |
Αυτό σημαίνει ότι από 100 πακέτα συνολικής λιανικής αξίας 400 ευρώ, το μικτό εμπορικό κέρδος περιορίζεται στα 12,80 ευρώ.
Εάν όλα πληρωθούν ηλεκτρονικά με προμήθεια 0,50%, απομένουν 10,80 ευρώ.
Και από αυτά πρέπει ακόμη να καλυφθούν το ηλεκτρικό ρεύμα, η εργασία, οι ασφαλιστικές εισφορές, τα ενοίκια ή δημοτικά τέλη, η συντήρηση του εξοπλισμού και οι υπόλοιπες δαπάνες.
Τα παραπάνω αφορούν συγκεκριμένο πραγματικό παράδειγμα αγοράς και όχι ενιαίο περιθώριο για όλες τις μάρκες ή όλα τα περίπτερα.
Προσέξτε όμως και κάτι ακόμη πιο αποκαλυπτικό.
Σε αντίστοιχο παράδειγμα, η λιανική τιμή αυξήθηκε από 4,00 σε 4,20 ευρώ.
Η τιμή αγοράς αυξήθηκε ταυτόχρονα από 3,872 σε 4,070 ευρώ.
Το μικτό όφελος του λιανοπωλητή μεταβλήθηκε από 12,8 σε 13 λεπτά!
Δηλαδή, ενώ ο καταναλωτής πλήρωσε 20 λεπτά περισσότερα, ο λιανοπωλητής κέρδισε μόλις 0,2 λεπτά επιπλέον ανά πακέτο.
Πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του γιατί η αύξηση της λιανικής τιμής δεν συνεπάγεται αναγκαστικά ουσιαστική αύξηση του εισοδήματος του περιπτερούχου.
Και εδώ γεννιέται το αυτονόητο ερώτημα:
Μπορεί μια επιχείρηση να παραμένει βιώσιμη όταν πραγματοποιεί μεγάλο κύκλο εργασιών, αλλά το ποσό που συγκρατεί από αυτόν δεν επαρκεί για να καλύψει το κόστος λειτουργίας της;
4. Ιταλία: Νομοθετημένο 10% και ελεγχόμενο δίκτυο πώλησης
Η απάντηση ότι δεν μπορεί να υπάρξει θεσμική ρύθμιση της αμοιβής των καπνοπωλών δεν συμβαδίζει με την πραγματικότητα όλων των ευρωπαϊκών χωρών.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ιταλία.
Εκεί, το άρθρο 39-septies του Νομοθετικού Διατάγματος 504/1995 προβλέπει ότι η αμοιβή των αδειοδοτημένων λιανοπωλητών καπνικών ανέρχεται σε 10% επί της λιανικής τιμής πώλησης.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη δεν είναι αποτέλεσμα μιας απλής εμπορικής συμφωνίας.
Είναι νομοθετικά καθορισμένη.
Η Ιταλία διαθέτει παράλληλα οργανωμένο σύστημα αδειοδότησης των καπνοπωλείων.
Για την ίδρυση νέου κανονικού καπνοπωλείου προβλέπονται ελάχιστες αποστάσεις από υπάρχοντα σημεία:
200 μέτρα σε δήμους άνω των 100.000 κατοίκων, 250 μέτρα σε δήμους 30.001–100.000 κατοίκων και 300 μέτρα στους μικρότερους δήμους.
Προβλέπεται επίσης πληθυσμιακό κριτήριο ενός κανονικού καπνοπωλείου ανά 1.500 κατοίκους, με ειδικές εξαιρέσεις.
Δεν πρόκειται, επομένως, απλώς για ένα ποσοστό αμοιβής.
Πρόκειται για ένα συνολικό θεσμικό σύστημα οργάνωσης της λιανικής πώλησης καπνικών προϊόντων.
Και όλα αυτά σε μια χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία εφαρμόζει επίσης την κοινοτική νομοθεσία για τη φορολογία και τη διακίνηση καπνικών.
Το γεγονός αυτό δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα μπορεί να αντιγράψει αυτομάτως κάθε ιταλική διάταξη. Αποδεικνύει, όμως, ότι υπάρχουν διαφορετικά θεσμικά μοντέλα που αξίζουν σοβαρή εξέταση.
Πηγές: Ιταλικό Νομοθετικό Διάταγμα 504/1995, άρθρο 39-septies· Ιταλική Υπηρεσία Τελωνείων και Μονοπωλίων (ADM)· Υπουργικό Διάταγμα 38/2013, όπως τροποποιήθηκε.
5. Γαλλία: Θεσμοθετημένη αμοιβή και εκεί
Η Ιταλία δεν αποτελεί τη μοναδική ευρωπαϊκή περίπτωση.
Στη Γαλλία, από την 1η Ιανουαρίου 2026, η επίσημη αμοιβή των αδειοδοτημένων καπνοπωλών προβλέπει:
Μικτή έκπτωση 10,29% και καθαρή έκπτωση 8,35% επί της αξίας των παραδόσεων καπνικών προϊόντων.
Η δεύτερη αποτελεί την αμοιβή που αποδίδεται άμεσα στον καπνοπώλη μέσω του τιμολογίου προμήθειας. Δεν σημαίνει καθαρό επιχειρηματικό κέρδος μετά τα λειτουργικά έξοδα.
Οι μηχανισμοί της Γαλλίας και της Ιταλίας διαφέρουν και τα ποσοστά τους δεν είναι απολύτως συγκρίσιμα με το ελληνικό εμπορικό σύστημα.
Ωστόσο, και στις δύο περιπτώσεις υπάρχει θεσμικά προσδιορισμένος μηχανισμός αμοιβής.
Γιατί λοιπόν να μη μελετηθεί σοβαρά ένας αντίστοιχος μηχανισμός και στην Ελλάδα;
Πηγή: Γαλλική Γενική Διεύθυνση Τελωνείων, επίσημη ενημέρωση 05/01/2026.
6. Τι λέει πραγματικά το ευρωπαϊκό δίκαιο;
Υπάρχει ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο.
Στις 17 Οκτωβρίου 2024, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξέδωσε την απόφασή του στην υπόθεση C-16/23, η οποία αφορούσε τους περιορισμούς απόστασης και πληθυσμού για την ίδρυση καπνοπωλείων στην Ιταλία.
Το Δικαστήριο έκρινε ότι τέτοιοι περιορισμοί δεν απαγορεύονται κατ' αρχήν από την Οδηγία 2006/123/ΕΚ, εφόσον πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Μεταξύ αυτών είναι η πραγματική προστασία της δημόσιας υγείας, η αποθάρρυνση της ζήτησης καπνικών προϊόντων, η αναλογικότητα και η διαφάνεια των κριτηρίων.
Το Δικαστήριο δεν αναγνώρισε ένα γενικό δικαίωμα οικονομικής προστασίας των υφιστάμενων καπνοπωλείων. Αντιθέτως, ξεκαθάρισε ότι περιορισμοί που εξυπηρετούν αποκλειστικά την εξασφάλιση εισοδήματος μπορεί να προσκρούουν στην ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Αυτό καθιστά αναγκαία τη διάκριση ανάμεσα σε δύο διαφορετικές παρεμβάσεις: αφενός την οργάνωση ενός ελεγχόμενου δικτύου πώλησης για λόγους δημόσιου συμφέροντος και αφετέρου τη ρύθμιση της εμπορικής αμοιβής, η οποία απαιτεί αυτοτελή νομική εξέταση.
Επιπλέον, το άρθρο 15 της Οδηγίας 2011/64/ΕΕ αναγνωρίζει στους κατασκευαστές και εισαγωγείς το δικαίωμα καθορισμού των ανώτατων λιανικών τιμών, χωρίς να αποκλείει κάθε συμβατή με το ενωσιακό δίκαιο εθνική νομοθεσία περί τιμών.
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο, επομένως, δεν προσφέρει μία αυτόματη λύση. Προσφέρει όμως σαφή νομικά κριτήρια για να εξεταστούν συγκεκριμένες και τεκμηριωμένες προτάσεις.
Πηγές: ΔΕΕ, απόφαση C-16/23 της 17/10/2024· Οδηγία 2011/64/ΕΕ, άρθρο 15.
7. Το αίτημα του 2010 που εξακολουθεί να εκκρεμεί
Αξίζει να επιστρέψουμε για λίγο στο παρελθόν.
Τον Οκτώβριο του 2010, οι περιπτερούχοι πραγματοποιούσαν πανελλαδικές κινητοποιήσεις ζητώντας θεσμοθετημένο ελάχιστο ποσοστό κέρδους 8,2%.
Η διεκδίκηση καταγραφόταν στον ελληνικό Τύπο και αποτελούσε αντικείμενο επαφών με το Υπουργείο Οικονομικών.
Δεκαέξι χρόνια αργότερα, δεν έχει καθιερωθεί αντίστοιχο γενικό, νομοθετικά εγγυημένο περιθώριο για την ελληνική λιανική πώληση καπνικών.
Στο μεταξύ, ο ανταγωνισμός έχει ενταθεί, οι λειτουργικές δαπάνες έχουν αυξηθεί και οι ηλεκτρονικές συναλλαγές έχουν προσθέσει ένα ακόμη κόστος για τον επαγγελματία.
Είναι, λοιπόν, εύλογο να αναρωτηθεί κανείς:
Τι απέγινε το αίτημα του 8,2%; Γιατί δεκαέξι χρόνια αργότερα εξακολουθούμε να συζητάμε τα ίδια προβλήματα;
Και κυρίως:
Υπάρχει σήμερα συγκροτημένη πρόταση για την οικονομική βιωσιμότητα του παραδοσιακού περιπτέρου;
Πηγές: ΤΟ ΒΗΜΑ, 26/10/2010· Καθημερινή, 22/10/2010· TVXS, 21/10/2010.
8. Τι χρειάζεται πραγματικά το ελληνικό περίπτερο;
Δεν αρκούν πλέον οι διαπιστώσεις.
Απαιτείται οργανωμένη συζήτηση για τη βιωσιμότητα ενός ολόκληρου επαγγελματικού κλάδου.
Πρώτα απ' όλα χρειάζεται επίσημη οικονομική μελέτη που θα αποτυπώνει το πραγματικό περιθώριο στα καπνικά, τις επιβαρύνσεις των ηλεκτρονικών συναλλαγών και το λειτουργικό κόστος διαφορετικών κατηγοριών σημείων πώλησης.
Με βάση αυτή τη μελέτη πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα θεσμοθέτησης ενός ελάχιστου βιώσιμου εμπορικού περιθωρίου, με σαφή προσδιορισμό της χρηματοδότησής του και των συνεπειών για τους καταναλωτές, τους προμηθευτές και τα δημόσια έσοδα.
Παράλληλα, χρειάζεται αξιολόγηση ενός σύγχρονου συστήματος αδειοδοτημένων σημείων πώλησης, με αντικειμενικά κριτήρια, αποτελεσματικούς ελέγχους ηλικίας και πραγματική συμμόρφωση με τη νομοθεσία για την προστασία της δημόσιας υγείας.
Η οργανωμένη στήριξη της μικρής λιανικής πρέπει επίσης να περιλαμβάνει την αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους, την πρόσβαση στη χρηματοδότηση και τη δυνατότητα τεχνολογικού εκσυγχρονισμού.
Η προστασία της δημόσιας υγείας και η οικονομική βιωσιμότητα των νόμιμων επαγγελματιών δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζονται ως αντίπαλοι στόχοι.
Η συζήτηση δεν αφορά την αύξηση της κατανάλωσης καπνικών.
Αφορά την αμοιβή και τις συνθήκες λειτουργίας όσων ήδη συμμετέχουν στη νόμιμη και ελεγχόμενη διακίνησή τους.
9. Το περίπτερο δεν ζητά προνόμια. Ζητά να μπορεί να επιβιώσει.
Το ελληνικό περίπτερο δεν είναι μια απλή εμπορική επιχείρηση.
Είναι ένα ιστορικό στοιχείο της ελληνικής γειτονιάς.
Ένα σημείο καθημερινής εξυπηρέτησης, συχνά από νωρίς το πρωί έως αργά τη νύχτα.
Μια οικογενειακή επιχείρηση που καλείται να ανταγωνιστεί ολοένα μεγαλύτερα και καλύτερα οργανωμένα εμπορικά δίκτυα.
Δεν μπορεί, ασφαλώς, κανείς να εγγυηθεί την επιβίωση κάθε επιχείρησης ανεξάρτητα από τις πραγματικές συνθήκες της αγοράς.
Όμως δεν μπορεί και να αγνοεί ότι ένας ολόκληρος παραδοσιακός κλάδος συρρικνώνεται, την ίδια ώρα που άλλες ευρωπαϊκές χώρες διαθέτουν συγκεκριμένους θεσμούς οργάνωσης και αμοιβής των καπνοπωλών.
Το πρόβλημα δεν λύνεται με ευχές.
Ούτε με την απλή διαπίστωση ότι οι μικρές επιχειρήσεις πρέπει να εκσυγχρονιστούν.
Για να επενδύσει μια μικρή επιχείρηση, πρέπει πρώτα να έχει τη δυνατότητα να δημιουργεί επαρκές εισόδημα.
Και για να διατηρηθεί μια επαγγελματική δραστηριότητα, πρέπει να υπάρχουν στοιχειώδεις προϋποθέσεις οικονομικής βιωσιμότητας.
Το τελικό ερώτημα
Το 2010 οι περιπτερούχοι διεκδικούσαν 8,2%.
Το 2026 η Ιταλία εξακολουθεί να κατοχυρώνει νομοθετικά αμοιβή 10% για τους καπνοπώλες της.
Η Γαλλία εφαρμόζει θεσμοθετημένο μηχανισμό αμοιβής.
Στην Ελλάδα, αντιθέτως, εξακολουθούν να υπάρχουν εμπορικές συναλλαγές καπνικών με περιθώρια κοντά στο 3%.
Την ίδια στιγμή, μόνο στην Πάτρα έχουν χαθεί 212 περίπτερα σε σχέση με το 2010.
Πόσα ακόμη πρέπει να κλείσουν μέχρι να υπάρξει μια σοβαρή, θεσμικά και οικονομικά τεκμηριωμένη απάντηση;
Και το σημαντικότερο:
Θέλουμε το ελληνικό περίπτερο να συνεχίσει να αποτελεί ζωντανό κομμάτι της γειτονιάς ή θα περιοριστούμε να το θυμόμαστε μέσα από παλιές φωτογραφίες;
Το ερώτημα δεν απευθύνεται μόνο στους επαγγελματίες.
Απευθύνεται στην Πολιτεία, στα αρμόδια υπουργεία, στους θεσμικούς εκπροσώπους του κλάδου και σε όσους ενδιαφέρονται για το μέλλον της μικρής ελληνικής επιχειρηματικότητας.
Γιατί η επιβίωση του περιπτέρου δεν μπορεί να περιμένει άλλα δεκαέξι χρόνια.
Περίπτερα – peripterades.blogspot.com
21 Οκτωβρίου 2026
Σχόλια