Οκτώ χώρες ζητούν ευρωπαϊκό «φρένο» στα νέα προϊόντα νικοτίνης – Τι σχεδιάζεται για vapes, γεύσεις και πωλήσεις
8 Οκτωβρίου 2026 | ΠΕΡΙΠΤΕΡΑΔΕΣ
Μια νέα κοινή παρέμβαση οκτώ κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενδέχεται να επηρεάσει σημαντικά την κατεύθυνση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τα προϊόντα καπνού και νικοτίνης.
Στις 6 Οκτωβρίου 2026, οι κυβερνήσεις της Ολλανδίας, του Βελγίου, της Φινλανδίας, της Γαλλίας, της Ουγγαρίας, της Λετονίας, της Σλοβενίας και της Ισπανίας απηύθυναν κοινή επιστολή προς τον Ευρωπαίο Επίτροπο Υγείας, Olivér Várhelyi.
Ζητούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενσωματώσει αυστηρότερους περιορισμούς στην επικείμενη αναθεώρηση δύο βασικών ευρωπαϊκών νομοθετημάτων:
- Tobacco Products Directive (TPD): Οδηγία για τα προϊόντα καπνού.
- Tobacco Advertising Directive (TAD): Οδηγία για τη διαφήμιση προϊόντων καπνού.
Η επιστολή περιλαμβάνεται στα επίσημα έγγραφα του ολλανδικού Κοινοβουλίου, με ημερομηνία 6 Οκτωβρίου 2026 και αριθμό 2026D48852.
1. Ζητούν απαγόρευση εισόδου νέων προϊόντων νικοτίνης στην ευρωπαϊκή αγορά
Αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη πρόταση.
Οι οκτώ κυβερνήσεις ζητούν να απαγορευτεί η είσοδος στην ευρωπαϊκή αγορά νέων κατηγοριών προϊόντων που περιέχουν νικοτίνη ή ουσίες με παρόμοιες ιδιότητες.
Η πρόταση επεκτείνεται και σε νέες συσκευές χορήγησης νικοτίνης, καθώς και σε προϊόντα χωρίς νικοτίνη που έχουν σχεδιαστεί ώστε να μοιάζουν με αντίστοιχα προϊόντα νικοτίνης.
Μια σημαντική διευκρίνιση: Δεν ζητούν, με αυτή τη διατύπωση, την άμεση απόσυρση όλων των προϊόντων που ήδη κυκλοφορούν νόμιμα.
Η πρόταση αφορά πρωτίστως την αποτροπή εισόδου νέων κατηγοριών προϊόντων στην αγορά. Για τις υφιστάμενες κατηγορίες ζητούν ξεχωριστούς, αυστηρότερους περιορισμούς.
2. Περιορισμοί στις γεύσεις των ηλεκτρονικών τσιγάρων
Οι οκτώ χώρες ζητούν ευρεία απαγόρευση γεύσεων στα προϊόντα νικοτίνης.
Παράλληλα, προτείνουν:
- Ανώτατα όρια περιεκτικότητας σε νικοτίνη.
- Τυποποίηση προϊόντων και συσκευών.
- Ουδέτερη συσκευασία (plain packaging).
- Κοινούς κανόνες για διαφορετικές κατηγορίες προϊόντων.
Το σκεπτικό τους είναι ότι οι διαφορετικές γεύσεις, η εμφάνιση και η διαφήμιση καθιστούν τα προϊόντα περισσότερο ελκυστικά, ιδιαίτερα στους νέους.
Η πρόταση δεν προσδιορίζει ακόμη έναν τελικό κατάλογο επιτρεπόμενων γεύσεων ούτε συγκεκριμένα όρια νικοτίνης.
Αυτές οι λεπτομέρειες θα πρέπει να καθοριστούν εφόσον η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθετήσει αντίστοιχες ρυθμίσεις.
3. Nicotine pouches: Δυνατότητα πλήρους εθνικής απαγόρευσης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η θέση των οκτώ χωρών για τα σακουλάκια νικοτίνης (nicotine pouches).
Ζητούν το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο να επιτρέπει στα κράτη-μέλη να θεσπίζουν ακόμη και πλήρη απαγόρευση της συγκεκριμένης κατηγορίας προϊόντων.
Αυτό σημαίνει ότι θα μπορούσε να διαμορφωθεί μια ευρωπαϊκή αγορά στην οποία ορισμένες χώρες θα επιτρέπουν την πώλησή τους, ενώ άλλες θα την απαγορεύουν.
Για την Ελλάδα έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή ήδη υπάρχει εθνικό κανονιστικό πλαίσιο για τα προϊόντα νικοτίνης χωρίς καπνό.
Συγκεκριμένα, η ΚΥΑ Δ2β/ΓΠ.οικ.12776/2026 (ΦΕΚ Β΄1611/20.03.2026) καθορίζει όρους κυκλοφορίας, πώλησης, περιεκτικότητας σε νικοτίνη, συσκευασίας και επισήμανσης.
Μάλιστα, προβλέπει συγκεκριμένες μεταβατικές προθεσμίες συμμόρφωσης κατά το 2026 και το 2027.
4. Διαφήμιση και προβολή: Στο επίκεντρο και τα κοινωνικά δίκτυα
Η κοινή επιστολή ζητά την αυστηροποίηση των περιορισμών στη διαφήμιση προϊόντων νικοτίνης.
Οι προτάσεις αφορούν και τη διαφήμιση μέσω:
- Instagram, TikTok και άλλων κοινωνικών δικτύων.
- Influencers και δημιουργών ψηφιακού περιεχομένου.
- Διαδικτυακών προωθητικών ενεργειών.
- Συσκευών που χρησιμοποιούνται για την κατανάλωση νικοτίνης.
Η επιδίωξη είναι να αντιμετωπιστούν νέες μορφές εμπορικής προώθησης που δεν καλύπτονται επαρκώς από το υφιστάμενο ευρωπαϊκό πλαίσιο.
5. Διασυνοριακές διαδικτυακές πωλήσεις
Οι οκτώ κυβερνήσεις ζητούν επίσης να αντιμετωπιστούν οι διασυνοριακές εξ αποστάσεως πωλήσεις προϊόντων νικοτίνης.
Το ζήτημα αφορά περιπτώσεις στις οποίες καταναλωτές προμηθεύονται προϊόντα από ηλεκτρονικά καταστήματα άλλων κρατών-μελών, παρακάμπτοντας ενδεχομένως περιορισμούς που ισχύουν στη χώρα τους.
Η επιστολή ζητά από την Επιτροπή να εξετάσει την απαγόρευση τέτοιων πωλήσεων.
Για τα φυσικά καταστήματα λιανικής, η εξέλιξη θα μπορούσε να επηρεάσει τον ανταγωνισμό με διαδικτυακούς προμηθευτές άλλων χωρών.
Ωστόσο, δεν έχει αποφασιστεί νέα ευρωπαϊκή απαγόρευση.
6. Τι σημαίνουν όλα αυτά για τα ελληνικά περίπτερα;
Η πιθανή επίδραση δεν περιορίζεται στα ηλεκτρονικά τσιγάρα.
Εάν υιοθετηθούν οι προτάσεις, θα μπορούσαν να υπάρξουν αλλαγές στην ποικιλία των προϊόντων που επιτρέπεται να διατίθενται, στις συσκευασίες, στην προβολή μέσα και έξω από τα καταστήματα και στους κανόνες πώλησης.
Υπάρχει όμως και μια σημαντική οικονομική διάσταση.
Κάθε περιορισμός μιας κατηγορίας προϊόντων μπορεί να επηρεάσει τον κύκλο εργασιών ενός σημείου λιανικής, ιδιαίτερα όταν τα παραδοσιακά καπνικά προσφέρουν ήδη περιορισμένα περιθώρια κέρδους.
Από την άλλη πλευρά, οι κυβερνήσεις που υπογράφουν την επιστολή υποστηρίζουν ότι η προστασία της δημόσιας υγείας, ιδίως των ανηλίκων, απαιτεί ισχυρότερους κανόνες για τα νέα προϊόντα νικοτίνης.
Η οικονομική επίπτωση στα περίπτερα δεν έχει ακόμη ποσοτικοποιηθεί και θα εξαρτηθεί από το τελικό περιεχόμενο οποιασδήποτε νομοθεσίας.
7. Ποια είναι η θέση της Ελλάδας;
Εδώ βρίσκεται ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο.
Η Ελλάδα δεν περιλαμβάνεται στις οκτώ χώρες που συνυπογράφουν την επιστολή.
Ωστόσο, όπως δημοσιεύσαμε πρόσφατα στο ΠΕΡΙΠΤΕΡΑΔΕΣ, η Ελλάδα έχει υποβάλει αιτιολογημένες γνώμες (detailed opinions) στο ευρωπαϊκό σύστημα TRIS για προτεινόμενους εθνικούς περιορισμούς προϊόντων νικοτίνης στην Ιρλανδία και την Ολλανδία.
Οι δύο αυτές ενέργειες είναι επίσημα καταγεγραμμένες στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Αυτό δεν αποδεικνύει ότι η Ελλάδα αντιτίθεται στις προτάσεις των οκτώ χωρών.
Αναδεικνύει όμως την ανάγκη να διευκρινιστεί ποια θέση θα υποστηρίξει η ελληνική κυβέρνηση κατά την αναθεώρηση της TPD.
Η Ελλάδα θα υποστηρίξει ενιαίους ευρωπαϊκούς κανόνες ή θα επιδιώξει μεγαλύτερη δυνατότητα επιβολής διαφορετικών εθνικών περιορισμών;
Προς το παρόν δεν διαθέτουμε επίσημη απάντηση σε αυτό το ερώτημα.
8. Τι έχει αποφασιστεί και τι όχι;
Είναι απαραίτητο να ξεχωρίσουμε την πολιτική πρωτοβουλία από τη νομοθεσία.
Η επιστολή των οκτώ κυβερνήσεων:
Είναι:
- Επίσημη κοινή παρέμβαση κρατών-μελών.
- Πρόταση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
- Προσπάθεια επηρεασμού της αναθεώρησης TPD και TAD.
Δεν είναι:
- Ψηφισμένη ευρωπαϊκή οδηγία.
- Απόφαση άμεσης απαγόρευσης των vapes.
- Νέα υποχρέωση για τα ελληνικά περίπτερα.
- Απόφαση που εφαρμόζεται ήδη στην Ελλάδα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει πρώτα να παρουσιάσει τις δικές της νομοθετικές προτάσεις και στη συνέχεια να ακολουθηθεί η προβλεπόμενη ευρωπαϊκή διαδικασία.
Το συμπέρασμα του ΠΕΡΙΠΤΕΡΑΔΕΣ
Η κοινή παρέμβαση οκτώ ευρωπαϊκών κυβερνήσεων αποτελεί μια σημαντική εξέλιξη στη συζήτηση για το μέλλον των προϊόντων νικοτίνης.
Οι προτάσεις δεν αφορούν μόνο την προστασία των ανηλίκων ή τον έλεγχο της διαφήμισης. Αγγίζουν την ίδια τη δυνατότητα κυκλοφορίας νέων προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά.
Για τα ελληνικά περίπτερα, το ζήτημα έχει και οικονομική σημασία.
Η ευρωπαϊκή συζήτηση για τους περιορισμούς στα προϊόντα νικοτίνης εξελίσσεται παράλληλα με εκείνη για την αύξηση της φορολογίας των καπνικών, χωρίς να έχει παρουσιαστεί αντίστοιχη ευρωπαϊκή πρόταση για τη διασφάλιση του περιθωρίου κέρδους των μικρών λιανοπωλητών.
Το ΠΕΡΙΠΤΕΡΑΔΕΣ θα παρακολουθεί τόσο τις τελικές προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσο και τη θέση που θα διαμορφώσει η Ελλάδα.
Πηγές
1. Ολλανδικό Κοινοβούλιο — 6/10/2026
Επίσημο έγγραφο 2026D48852, με συνημμένη την κοινή επιστολή για την αναθεώρηση TPD και TAD.
2. Eunews — 7/10/2026
Αναλυτικό δημοσίευμα για τις προτάσεις των οκτώ κρατών.
3. TobaccoIntelligence — 6/10/2026
Εξειδικευμένη ανάλυση της κοινής επιστολής.
4. Ευρωπαϊκή Επιτροπή — TRIS
Επίσημες καταχωρίσεις των ελληνικών αιτιολογημένων γνωμών για Ιρλανδία και Ολλανδία.
Σχόλια